Tayland’da yasam ve cikolata

Bu roportajimda klavyenin oteki ucunda hayallerinin pesinden giden bir meslektasimiz Zulal Dalbas var. Hali hazirda Chiang Mai, Tayland’da yasiyor, buyrun kendi kelimeleriyle okuyalim, biraz Tayland, biraz cikolata…

Screen Shot 2017-05-20 at 10.30.44 PM.png
Chef Zulal Dalbas

1.Merhaba Zulal Hanim, bize biraz kendinizden bahseder misiniz ?

Hayallerin pesinden gitmenin yasinin olmadigina inanan; hikayeleri, dogayi, hayvanlari, cikolatayi, sinemayi ve muzigi tutkuyla seven biriyim .

2.Asciligi secme kararini nasil verdiniz ?

Bir denizcilik firmasinda calisirken kaza gecirdim. Bu kaza bir uyanisin baslangiciydi benim icin. Klise veya degil fakat yasam kirilgan ve kisa. Isimi birakip iyi bir cikolataci olmak icin kollari sivadim.

3.Sizce bu isi yapmak icin egitim almak sart mi ? Diploma ve/veya sertifikanizin size faydalari nasil oldu ?

Hem evet hem hayir. Sektorde hicbir egitim almadigi halde son derece basarili ve yetenekli olan Sefler ile tanistim. Ben kitaplardan ogrenmeyi cok seviyorum. Ayrica butcem elverdikce hayranlik duydugum seflerin workshop’larina katiliyorum. Henuz diplomam ya da sertifikalarim bana bir kapi acmis degil ama mesleki gelisimimde katkilari buyuk oldu egitimlerimin.

4.Pastacilik uzerine yogunlasma nedeniniz nedir ?

Cocuklugumdan beri cok sevdim pasta yemeyi . Annem cok lezzetli pastalar yapardi. Lisedeyken 4 kisilik bir arkadas grubum vardi. Her firsatta kocaman bir frambuazli pasta alirdik, ben dorde bolerdim pastayi. Arkadaslarim kendi paylarini bitiremez ben onlarinkini de yerdim☺ Insanlari beslemeyi cok seviyorum, hele begenileri gordugumde aldigim keyif tarif edilemez. Yemek pisirmeyi de cok seviyorum fakat vejetaryan oldugum icin cikolata ve pastaya odaklandim.

5.Yurt disina cikma kararini nasil ve neden verdiniz ?

Her zaman aklimdaydi. Universiteden sonra calismaya basladim. Ailevi sorumluluklar, kira, banka kredileri derken olmadi… Istanbul’da gittigim pastacilik programinda cikolata ile ilgili pek birsey ogrenememistim. Avustralya’ya cikolata egitimi icin gittim. Orada ogrendiklerim, tanistigim seflerin yaraticiliklari inanilmazdi. Beni paristeki World Chocolate Master’a davet ettiler. Onlarla Pariste bulustum. 2 hafta boyunca yarisacak olan seflerle tanismak ve kamp kurulan okulda Avustralya takimina asistanlik yapmak, yarismanin her anina ve seflerin heyecanina ortak olmak, hayatimi degistirecek bir tecrube oldu. Zihnimde yukselen cagrilara, sorulara cevaplar aramak icin yolculuga ciktim.

6.Suan bulundugunuz ulke ve calistiginiz otel / restoran ile ilgili bize biraz bilgi verebilir misiniz ?

Tayland derin tarihi ve budist kulturu ile cok ilginc bir ulke. Insanlari son derece sakin ve mutlu. Mutluluk herseyin onunde burada. Aile cok onemli. Kimse dogumgununde ise gitmiyor. Tapinaklara gitmek sosyal aktivite. Halk sans oyunlarina cok duskun. Ulkenin kuzeyinde Le Meridien Chiang Mai Hotel’de calisiyorum. Sehrin kalbinde yer alan otel, yilin her donemi cok yogun.

7.Yurt disina hangi yolla ciktiniz, is bulma ve vize sureciniz nasil isledi ?

Icsel yolculugum beni Tayland ‘a goturdu. Endiselerim vardi, kendimi kayip hissediyordum, gucsuzdum. Tay Boksu ogrenmeye karar verdim. Bedenim guclenirken, zihnim de guclenir umuduyla. Asya ve Avustralya’da seyahat ettim, her yolculugun sonunda Chiang Mai’a donuyordum. Bu sehrin enerjisi ve sakinligi bana cok iyi geliyordu. Italyan bir arkadasim cikolatalarimi Le Meridien’in Italyan Executive Chef’i ile paylasmis. Chef arayip otele davet etti, is teklifi yaptilar. Taylandda calisma hayatim boyle basladi. Minnettarim bu firsat ve tecrube icin.

8.Suan calistiginiz ulke ile Turkiye’yi meslek kosullari acisindan kiyaslayabilir misiniz ?

Tayland’da lokal paketle calisiyor olmama ragmen Turkiye’deki sef arkadaslarimdan iyi kazaniyorum. Burada Sefler inanilmaz saygi goruyorlar ve otel yonetimi calisanlarin mutluluguyla yakindan ilgili.

9.Suan yasadiginiz ulke ile Turkiye arasinda sosyal yasam farklari neler ?

Bu en buyuk handikap benim icin. Istanbul’un kulturel ve sosyal zenginliginden sonra burada hersey cok yavan, derinlik yok.

10.Mesleki kosullar goz onunde bulunduruldugunda , erkek egemen bir sektor oldugu asikar. Bu konuda sizi bekleyen zorluklar oldu mu? Ustesinden nasil geldiniz ?

Hicbir zorluk yasamadim bu anlamda. Bazen 1 ay izin kullanmadan, gunde en az 12 saat calisiyorum. Calisma arkadaslarim her firsatta cok guclu bir kadin oldugumu tekrarliyorlar.

11.Sektor icinde ki bayan seflerin sayisi gunden gune artiyor, yeni baslamayi dusunen bayan seflere onerileriniz neler ?

Mutfak tutkunuz varsa, uretmeyi , fark yaratmayi seviyorsaniz pes etmeyin.

12.Bulundugunuz ulkede ki mutfak kulturu ve yemekler hakkinda bizi biraz aydinlatir misiniz ?

Thai mutfagi cok zengin. Deniz mahsullerine saplanti derecesinde duskun Tay halki. Sabah kahvaltisinda derin yagda kizartilmis balik ya da tavuk ayagi yemek cogu kimse icin tipik kahvalti. Kahvaltiyi cok erken yapiyorlar, saat 11 gibi oglen yemegi aksamustu 5 civarinda aksam yemegi. Hemen her ogunde salata, corba, kizartilmis et mahsulleri , curry’li yemekler tuketiyorlar. Kimse sabahin 6’sinda sarmisak veya sogan yemekten cekinmiyor. Bana gore, henuz ham olan mango ve papaya’dan yapilan salatalar cok lezzetli, turk damak zevkine yakin. Ayrica yapiskan pirinc, mango ve hindistan cevizi sutunden olusan tatlilari Taylanddaki en sahane yiyecek.

13.Bulundugunuz ulkede ki vergiler, zorunlu masraflar ve genel anlamda hayat pahaliligi ile ilgili bizi aydinlatir misiniz?

Taylandda import olan hersey cok pahali. Yerli mallari ise cok ucuz. Disarida yemek yemek cok ucuz fakat western mutfagi cok pahali. Ev kiralamak, arac almak ucuz. Ev satin almak isterseniz tapu’yu Tay vatandasi olan birinin uzerine yapmak durumundasiniz cunku Tay olmayanlarin Tay topraklarina sahip olma hakki yok. Fakat condo ve apartman dairesi alabilirsiniz kendi adiniza eger sozkonusu binada belirlenmis kotanin uzerinde Yabanci Ev sahipleri yoksa. Hastaneler yetersiz ve hizmetin iyi oldugu soylenemez. Iyi bir saglik paketi almali ve unlu hastanelere gitmelisiniz duzgun bir hizmet icin.

14.Bulundugunuz ulkede ki saglik ve egitim kosullari nasil ?

Egitim ve saglik kosullari kaliteli degil. Hesap makinesiz para ustu verebilenler azinlik. Okuma kulturu yok.

15.Gelecekte kendinizi nerede goruyorsunuz ? Turkiye’ye donmek yada baska bir ulkeye gecis yapmak gibi planlariniz var mi?

Turkiyeye donmeyi dusunmuyorum. Baska ulkelerde, kitalarda calismak su andaki ilk hedefim. Mutfak kariyerimi Executive Chef olarak sonlandirmak ise uzun soluklu hedefim.

16.Son olarak soylemek istedikleriniz, onerileriniz neler ?

Yasamak cok guzel. Nerede olursaniz olun umutlu olun, hayallerinizden vazgecmeyin. Seyahat edin mumkun oldukca, yolculugunuzda kendinizi daha yakindan taniyacaksiniz. Cok sevdigim animasyonlardan birinin kahramani soyle diyordu… Adventure is out there!

Reklamlar

Ispanya’da yasam

Baska bir yabanci ulke roportajiyla yine beraberiz.. Bu sefer klavyenin oteki ucunda Mehmet Hacinebi var. Mehmet benim cok eski arkadaslarimdan, yillardir yuz yuze gorusememis olsakta internet sayesinde haberlesebiliyoruz.. Uzunca bir sure once Ispanya’ya yerlesti ve kader bu ya ; bir de meslektas olduk! Buyrun kendi kaleminden okuyalim Ispanya’yi ..

1. Merhaba Mehmet, bize biraz kendinden bahsedebilir misin ?

Merhabalar,  1987 Karsıyaka dogumluyum, evlı ve bır cocuk babasıyım. Esim Ispanyol, benim yurt disi maceramda o yolla baslamis oldu.

2. Ispanya’ya yerlesme kararinda etken olan faktorler neler ?

En buyuk faktor oglumuzun gelıs haberını almamız oldu. Esimin Ispanyol olusu ve dogumu Ispanya’da yapmak ısteyisi benide ister istemez yurt disina cikmaya mecbur birakti. Turkiye’de pazarlama ve satis sektorunde calisirken, sektorel sıkıntılardan dolayı ıs degıistirmek zorunda kaldım ve kendimi mutfakta buldum. O zamanlar profesyonel degıldım ama yaptıgım yemeklerı gerek ailem, gerekse arkadaşlarım her zaman cok severlerdi, elim yatkındı atese yani. Sonra Ispanya’da ıs aramaya basladim. Ne yazik ki buradaki ekonomik krız, bilmedigim bir ulke olusu, her ne kadar esımden dolayı yeterınce duymus olsamda pek yardimci olmadi. Sadece tatillerde gittigin, turist muamelesı gordugun bır yerde, yerlesik olmak dusundurdu bıraz. Onun disinda meslekte profesyonel olmayisimda eklendi, cok tedırgındım. Bıraz da oglumun sansı yardım ettı herhalde uzun bir arayisin ardindan yenı acılacak bır restoranda ascı yardımcısı olarak ıs buldum.

3. Varisinizdan sonra seni ne gibi zorluklar bekliyordu ?

En sıkıntılı kısım oturum ve calısma ızınlerımi almak oldu. Esım Ispanyol olsada ustelık 3 yıldır evlı olsakta bu sureci Turkiye’de gecirmis olmamis pek yardimci olmadi. Adıma kıralanmıs ev, is sozlesmelerım herseyim eksiksizdi ama bir turlu calisma ve oturma izni vermediler. Burası komık bır ulke, herseyın hazır ve yasal olunca sıkıntı cıkarıyorlar. Ulkeye kacak yollarla gıren gocmenlerın ızınlerı daha cabuk cıkıyor  ve daha acısı  bunu bana soyleyen yabancılar subesınde gorevli bir memurdu.

Diger bir konu “siesta”.. hic alısamadım. Dort yıldır buradayım hala alısamadım. Oglen iki ile bes bucuk arası kimse calısmıyor, dukkanlar kapalı hatta sokaklarda bile ınsan yok. Ben Izmir, Kemeraltın’da büyudum, ortaokuldan beri yazları kemeraltında bır dukkanda cıraklık yapardım ve o ınsan selıne alısmisim.Cayını bıle acele acele ıcmeye. sigarayı hep yarıda sondurup musterıye bakmaya… O yuzden mutfagı cok sevdım sanırım, servıs saatındekı kosusturmaca, garsonlar ıle tartısmalar, bagırıslar o stres,  kucuklukten berı kanımıza ıslemıs.  Ispanya’da hayat daha yavas hatta ticaret bile burada daha yavas, acelesı yok ınsanların.. Buna alısamadım!

endulus, elhamra sarayi
Elhamra Sarayi, Endulus

4.Bu zorluklarin ustesinden nasil geldin ?

4 ay boyunca yabancılar subesinin kapısını asındırdım hatta en son geri donus biletleri bakmaya baslamistim ki o sırada aklıma bir avukat tutmak geldi cunku gercekten cok sacmaydı. Nasıl olsa bu kadar para kaybettim diyerek birde avukat  tuttum. Avukatin yardimiyla izinleri alabildim. Yinede Ispanya’da devlet dairesine isimin dusmemesine ozen gosteriyorum, gercekten trajikomik bir haldeler.

5.Ispanyolca’yi ogrenmek ne kadar sure aldi ? Bu surede Ingilizce yeterli oldu mu?

Ispanyolca hep ilgim olan bir dildi. O nedenle lise yıllarımdan beri oyle ustun koru bakardım hep. Daha sonra evlenince evde sadece Ispanyolca konusmaya basladık. Bu sayede kısa surede ogrendim. Diger bir konu ; gunluk Ispanyolca ile is Ispanyolca’sı cok farklı.. Ben Ispanyolca biliyorum diye dusunurken mutfaga girince durum degisti.. Ilk bır ay her yeri post-ıt’lerle doldurdum.

Ispanya’da Ingılızce yeterli degil hatta gereksiz cunku burada Ingılızce bılen sayısı gercekten cok az. Oteller retoranlar ıcın konusmuyorum ama gunluk ihtiyaclarınız i karsılamak icin Ispanyolca sart.

6.Ispanya’da Turizm ve Restorancilik hakkinda goruslerin neler ?

Ispanyada turizm ve buna bağlı olarak restorancılık krızden once ve krızden sonra diye iki apayrı kutup. Krizden once neredeyse tum 4 ve 5 yıldızlı otellerde, restoranlarda kalifiye ve isinı seven insanlar musterilere hizmet ediyordu. Bunun en buyuk faktoru bu ınsanlarin garsonluk, ascılık, meıtre, yardımcı vs. bu meslekleri zorunluluktan degil , sevdikleri icin, secip yapiyor olmalariydi. Tabı buna bağlı olarak kazançlarıda iyi denilecek miktardaydi. Bu faktor gerek hizmet kalitesine, gerek sarap kavlarına, gerekse bir yemegın lezzetinden sunumuna hepsine etki edıyordu.. Sonuc olarak daha kaliteli bir hizmet, daha cesitli ve lezzetli yemekler , daha en onemlısı  de daha kaliteli turizm vardi.

Krizden sonrası maalesef bu yukarda yazdıklarımın neredesye tamamı tamamen dibe vurdu.  Restoranlarin kaliteleri ulkedeki ekonomik sikintiyla beraber dustu, bırcok otel kapandı.Kalifiye elemanlar istedikleri ucretleri alamadıkları icin baska ulkelere goc etti. Ispanyanın iyi sefleri Fransa, Almanya, Ingıltere gibi ulkelere gecti.  Su anda her ne kadar krizin bittigini yada ekonominin iyiye gittigi soylense de, ben burada yasayan biri olarak buna katılmıyorum.  Insanların krizden onceki yasam standartlarını yakalaması daha uzun yıllar alır gibi geliyor. Tabı ki sektorun yenıden eskı kalitesine donmesi de buna baglı olarak daha uzun yıllar alır.

7.Turkiye ile kiyasladiginiz zaman Ispanya’da ki yasamini nasil buluyorsun?

Ispanya’da hayat sokakta. Insanlar burada evlere kapanmayı sevmıyor. Evlerde misafir agırlamayı sevmiyor, bir arkadasınızı ziyaret etmek istiyorsaniz, arıyorsunuz filanca kafeteryada bir kahve icmeye davet edıyorsunuz. Evde kek, kurabıye, kısır yapıp eve cagırmıyorsunuz. Bızde malum, ya yemeye ya caya eve davet edilir genellikle. Buna alısmam zaman aldı ama baktım sonra baya kolay bir yol.. Onun haricinde ufak tefek farklılıklar olsada genelinde benim bulunduğum bolgede (-ki ben Ispanya’nın guneyinde, Endülüs bolgesindeyim) Turkıye ile neredeyse aynı. Sadece burada hatta sanırım butun Avrupa’da, bazı seylere daha kolay erisebiliyorsunuz. Turkiye’de 40 bin lira olan ikinci el bir araba burada 3 bin Euro .  Hatta soyle hesaplarsak ; ortalama maas bin Euro, araba 3 bin Euro yanı 3 maas kadar. Turkiye’de ortalama maas 1300 lira asgarı araba 10-15 maas. .

8.Ispanya’da calisma kosullari ve sosyal yasam dengesi nasil ?

Bizim sektor icin calısma kosulları da, sosyal yasam da sanırım heryerde aynı. Yanı Avrupa’da “sekız saat calıs, haftada ıkı gun tatıl” zihniyeti sadece kurumsal oteller ve restoranların bazılarında var. Sahıs isletmelerinde maalesef ki durum hic ic acıcı degil. Tabi issizliginde %18 civarında oldugunu dusununce, patronlara istiyorsan calıs, istemiyorsan adam cok zihniyeti yerlesmis durumda. Hepsini genellememek lazım ama durum bu :). Gerek bizim sektorde gerekse diger sektorlerde eger ki profesyonelsenız asgari ucretin uzerinde bir ucret alıyorsunuz. Sosyal yasamın tamamlayıcı unsurlarının fiyatları uygun. 15 Euro ya bugun ıster Madrid’te ister Malaga’da orta sınıf bir restoranda menu yiyebilirsiniz. Kafeteryada ortalama 1,5 Euroya cay kahve icebilirsiniz. 10 Euroya sinemeya gidebilirsiniz. Hal boyle olunca ortlama bir maas ıle ayda bir iki defa kacamak yapma sansınız olabilir.

paella.jpg
Ispanyollarin geleneksel yemegi “Paella”

9.Ispanyol mutfagi, yaygin kullanilan tadlar ve yemek kulturu hakkinda bize biraz bilgi verebilir misin?

Ispanyanın en bilinen yemegi etli & deniz mahsullu pilav, yani nam-ı deger “Paella”. O kadar cok cesidi ve hakında o kadar cok iddia var ki.. Kokeni Valencia olan bu yemek, Ispanyolların vazgecilmezi, sevmeyeni henuz goremedim. Bizim bulgur pilavına benzer ama pirincten yapılır. Tavuk, tavsan veya domuz eti ıle, karıdes, kalamar, subye, midye, deniz taragı kisaca aklınıza hangi deniz urunu geliyorsa koyulabilen bir yemek. Hatta kalamar murekkebi yapılan “Arroz Negro” yine bir paella cesididir. Eskıden sadece Valencıa’lı ascıların yaptıgı bu yemek, bu gun tum Ispanyada cok yaygın, ozellikle pazar gunleri ailece, esle dostla gidilen yemeklerde, iki salata sonra Paella cok yaygın bir yemek kulturu burada.

Dıger bir yemek kulturu, Tapas yada kuzeydeki adı ile Pınchos. Turkce’ye meze olarak cevirilebilir, yemekten bir saat kadar once bir iki bira, sarap yada herhangi bir icecek ile bir iki Tapas yuvarlamak adet haline gelmis durumda. Yaygın olan mezeler, Ispanyol omletı (yumurtalı patates bildıgın), hamsi kızartma, et sote, avokado ve domates, ballı patlıcan kızartması, karides omlet, ilk aklıma gelenler. .

10. Yasadigin yerde ve Ispanya’nin genelinde hayat pahaliligi nasil ?

Endulus bolgesinde hayat pahalılıgı, Ispanya’nin ust bolgelerıne gore daha uygun. Gerek ev kiraları, gerekse meyve, sebze fiyatları en onemlısi balık ve denız urunleri burada daha uygun. Ispanya’dan Avrupa’nın bir cok yerine giden mevye ve sebzelerin buyuk cogunlugunun bu bolgeden gittigini soylersem, biraz fikir sahibi olabilirsiniz.. Balık konusunda hem Ispanya’nın kendi karasuları hem karsıda Fas’ın karasuları hemde Portekiz’in karasularında avlanma yetkıleri oldugu icin balık ve denız urunlarinde de bir bolluk soz konusu. Hem Akdeniz balıkları hem okyanus balıklarını burada rahatlıkla bulabiliyorsunuz.

11.Ispanya’da egitim, saglik vb sosyal hizmetlerin durumu nedir ?

Iste tam bu noktada Ispanya dibe vurmus durumda, kriz ile baslayan kesintilerden en cok etkilenen sektorler ne yazık ki egitim ve saglık oldu. Ispanya’nın genelinde yeterli sayıda doktor ve saglık personali ne yazık ki yok. Bu yuzden hastanelerde herhangi bir hastalıgınız icin randevu istediginiz zaman, uzun bir sure beklemeniz gerekebiliyor. Bu sure zarfında zaten kendı kendinize iyilesiyorsunuz. Daha onemli bir seyler icin hastaneye gıttıginizde ise, kalp, beyin, rontgen, mr vs… ciddi ciddi iki yada uc ay sonrasına gun verebiliyorlar. Maalesef ki dalında profesyonellesmis kisileri de bulmak cok zor. Hal boyle olunca, ozel doktorlar burada saray gibi evlerde yasayabiliyor.

Egitim konusunda da durum faklı degil. Derslerin icerikleri, egitim metodları hakkında detaylı bilgiye sahip degilim ama sınıflar biraz kalabalık, ve yeterlı sayıda ogretmen ne yazıkkı yok, devlet krizi bahane edip yeni atamalar yapmıyor. Krizin yavas yavas gectigi, ekonominin iyiye gittigi soylense de, egitim ve sagligin tekrar eski gunlerine donmesıi baya bir zaman alacak gibi.

12.Son olarak soylemek istedigin, Ispanya’ya gelmeyi dusunenler icin yada sektore yeni atilanlar icin tavsiyelerin neler ?

Sektore yeni atılacak gencler, ATILMAYIN 🙂 . Efe’nin onceki yazılarında meslegın artıları eksilerini anlatan Sektöre girmeden..‘i elli kere okuyun 🙂 . Bizim meslek gercekten zor. Ya asık olacaksın bu meslege yada hic eline bıcak almayacaksın, ortası yok cunku cefası cok.

Ispanya’ya gelmek isteyenler, umarım yukarıda yazdıklarım biraz olsun size Ispanya’da kı genel durum hakkında bilgi vermistir. Ispanya’ya tatil icin gelip bir iki hafta denizin, gunesin tadını cıkartmak, bol bol deniz mahsulleri yemek, bol bol bira icmek sahane. Gercekten kusursuz bir ulke bunları yapmak yada ibiza da bir hafta aralıksız suren white party’lerde eglenmek. Kulaga cok hos gelıyor ama yerlesip burada yasamaya basladıgınızda inanın Turkıye’den farklı degıl.

Umarım keyıfle okumussunuzdur.

Iyı sanslar.

Mc.Donalds yememek icin 10 neden..

Mc. Donalds dunya genelinde saniyede 75 burger sata dursun, hakkinda her gecen gun acilan davalar, karsit eylemler ve grevler oynanan oyunlari ortaya cikarir nitelikte.. Bu davalardan sonuncusu unlu asci Jamie Oliver tarafindan kazanildi. Jamie Oliverin iddiasi uzerine Mc.Donalds Amerika’da yanlis “amonyum hidroksit” kullanimini kabul etti ve buda otomatik olarak insan sagligina uygun olmayan hamburger koftesi yaptiklarinin kaniti olmus oldu. Genel olarak zaten fast food zincirlerinin sagligimizi gozeterek yemek yapmadiklarini biliyoruz ama bile bile sadece daha fazla paralar kazanabilmek icin sagligi tehdid ettiklerinide bilmiyorduk yada ummuyorduk..

Dunya genelinde fast food’un ekonomik hacmi yillik 1 trilyon $ bunun %11 i Mc.Donalds’in elinde.. Mevzu bahis para olunca gerek petrol gerek ilac sektorunde ne gibi oyunlar dondugunu biliyoruz iste yemek sektorunde de benzeri durumlar oldugundan supheniz olmasin.. Birakin kendimiz yemegi, cocuklarimiza bile gonul rahatligiyla yedirdigimiz burgerlari birde boyle degerlendirelim;

1.Dogal olmayan yemekler

Deneyimli bir asci olarak soyleyebilirim ki dogal yollarla yapilmis bir burger koftesini pisirdikten sonra herhangi bir sekilde taze ve saglikli tutmaniza imkan yok. Mc.Donalds’ta siparisinizi verdikten sonra biraz goz gezdirin, ne zaman pistigi ve hangi kosullarda muhafaza edildigi belli olmayan koftenizin ufak bir cekmeceden cikarilip direk size sunuldugunu goreceksiniz. Icerisinde kullanilan katki kimyasallarinin haddi var hesabi ne yazik ki yok.. Iste bunlardan birininde “amonyum hidroksit” oldugunu yeni ogrendik. Konserve gibi urunlerde raf omrunu uzatmak amaciyla kullanilan ve cok kontrollu miktarlara tuketilmesi gerekli bu madde, cildinize direk temas ettiginde dahi size zarar veriyor, gelin midenizin halini siz dusunun..

Ustelik Jamie Oliver’in iddiasi uzerine Mc.Donalds bu kimyasali sadece kullandigini degil ne icinde kullandigini aciklamak zorunda kaldi.. Megerse etin yenmez kisimlarini yenilebilir hale getirmek icin kullaniyorlarmis!

Hamburger
Casey Dean & Eduard Nitz ‘in elinde bulundurdugu 20 yillik burger.. Uzerinde en ufak bir bozulma belirtisi yok

2.Kontrol disi kalori

Marketten aldiginiz tum urunlerin uzerinde nekadar kalori oldugu, icindeki katki maddeleri vb, tum bilgi bulunmak zorunda. Ne yazik ki restorancilikta ayni kurallar gecerli degil.. Mc.Donalds’dan alip yediginiz menunun size kac kaloriye patlayacagini bilmiyorsunuz. Merak edenler icin ortalama bir Mc.Donalds menusu size 1500 kaloriye patliyor ki bu gunluk (24 saatlik) kalori ihtiyacinizin %75’i..

3.Seker ve tuz

Icerdigi kimyasallarin yani sira cok ciddi tuz ve seker oranida cabasi, oyleki pek cok ulkede yapilan arastirmaya gore fast food agirlikli beslenen kisilerde bobrek, karaciger ve kalp hastaliklari normal beslenenlere gore %70 daha riskli durumda.

4.Sagliginizin tehdidi

Mc.Donalds hic bir urununde alerjilere neden olacak hic bir maddenin kullanilip kullanilmadigi konusunda sizi bilgilendirmiyor.. Gluten tuketmemesi gereken bir kisi icin pateteslerimizi rahatlikla yiyebilirsiniz veya sut ve sut urunleri tuketmemesi gereken birisi icin salatalarimiz sizin icin guvenli sozu veremiyor.. Kullanilan urunlerin nereden geldigi belli degil kisaca..

McDonalds (1)
Resimde gordugunuz & Gercekte aldiginiz

5.Cevre tehdidi

Mc.Donalds ve diger fast food zincirlarinin verdigi ziraai zararlar belgesellere konu oluyor. GDO’lu diye bildigimiz uretimin buyuk bir kismini ellerinde tutuyor ve dogal besin zincirini degistiriyorlar.

6.Hayvanlara zulum

Insani tum duygulardan uzak kurduklari tarim ve hayvan ciftliklerinde hayvanlarin ne hallerde olduguna iliskin, cabuk buyumeleri icin nasil soya ve hormon agirlikli beslendikleri, gun yuzu gormeden sagliksiz sartlarda doga ustu hizlarla buyutulup katledilmelerine iliskin yapilmis yuzlerde haber ve kanit var.

factory-cow-herd
Mc.Donald’s in bir ciftligi

7.Oyuncaklar

Yaninda ucretsiz oyuncak verilen tek menunun adini bir dusunun “happy meal”.. Biz henuz cocukken beynimizin icine kazilan sagliksiz tuketim dayatmasi.. Hamburger ye, kola ic, bedava oyuncaginla oyna ve mutlu ol.. Dunya beyin yikamasi tarihinin en oncu ve basarili orneklerinden.

8.Tatlandiricilar

Milkshake’inizin uzerine koydurdugunuz karamel sosun gercek tarifi sadece seker ve suttur aslinda.. Oysa Mc.Donalds’in karamel sosunda sut yerine kullanilan 6 farkli zararli maddenin yani sira kivam,tat ve raf omru arttirici bir surude kimyasal var. Koftenizin yuzde kaci kirmizi et, peynirinizin yuzde kaci sut yada tavugunuzun yuzde kaci tavuk etti belli degil.

9.Dusuk calisma imkanlari

Acikcasi Turkiye’de ki durumu bilmiyorum ancak Amerika’da Mc.Donalds calisanlari askeri ucretin altinda odeme aliyorlar ve personel yemeklerini her gun bu menulerden secip yemek zorundalar. Yapilan grevlerin, haberlerin vb. hic biri fayda etmedigi gibi ayni calisma kosullariyla her gecen gun yeni subeler aciliyor.

10.Gizli sakli yonetim bicimi

Happy Meal’inizin icinde aslinda ne oldugunu ogrenmenizi saglayacak hic bir kaynak yok. Aslinda ne yediginizi ogrenmeniz icin tek cikarinizin dava acmak..

Son Soz

YEMEYIM, YEMEYIN, YEMEYELIM! 

Brisbane, Avusturalya’da yasam

Bu yazida sorularimizi yanitlayacak olan Aykut Kalmaz, ailesiyle birlikte Brisbane, Avusrutalya’da yasiyor. Eski arkadaslarimdan olan Aykut’da benim gibi yurt disinda yasamayi secenlerden. Buyrun kendi kaleminden okuyalim ;

1. Merhaba Aykut, bize biraz kendinden bahseder misin ?

Merhaba, Turizm Otelcilik lise ve universite mezun olduktan sonra, son 10 yilimi Rusya, Ukrayna ve Polonya’da yasayarak gecirdim, kulturel yemekler ve kulturel aliskanliklar uzerine arastirmalar yaptim, son olarak Avustralya’nin Brisbane Sehrinde yasiyorum, (BrizbIn) Rivercity nehir sehri olarak bilinen Brisbane.

Screen Shot 2017-05-13 at 3.31.59 PM

2. Asciligi secme kararini nasil verdin ?

Rahmetli babam bizi disari yemege cikardigi zaman iyi yemek nasil yenir, nasil servis edilir bunlari ogutlerdi, yemek pisirme ve tuketim aliskanliklarimiz benim icin hep bir arastirma konusu ve hobi oldu, bu vesileyle liseyi Anadolu Turizm Otelcilik Meslek lisesinde okumaya karar verdim ve o yonde yeteneklerimi gelistirmeye basladim. Ascilik bolumunu bitirdikten sonra ogrenimime yine Turizm Otelcilik uzerinden devam ettim, cesitli zorunlu stajyerlik deneyimlerim oldu, bunlarin geneli 5 yildizli otellerin mutfak bolumleriydi, ondan sonra da ascilik benim icin meslekten daha cok yasam bicimi oldu.

3. Suan bulundugunuz ulke ve calistiginiz otel / restoran ile ilgili bize biraz bilgi verebilir misin ?

Avustralya cennetten bir kose diye tabir edebilecegimiz bir ulke veya kitap diyebiliriz. Nufusun cogunlugu kiyi seridini cemberleyecek sekilde yasiyor. Burdaki insanlar tam anlamiyla vejetaryanligi bir hastalik olarak goruyorlar ve milli gelenek haline gelmis bir Mangal kulturleri var.Bunu tesvik edecek cesitlilikte et bulmaniz mumkun. Devlet butun parklara elektrikli veya odun atesli mangal techizatini kurmus, bunu bir devlet hizmeti olarak ucretsiz vatandaslarina sunuyor. Dunyanin en fazla kisi basina et tuketimi ozellike Avustralyalilar gununde (ulusal bayram) oluyor . Avustralyadaki ascilik deneyimim, burdaki sartlarin farkli olmasindan oturu, cesitlilik gosterdi, oncelikle Fransiz Pastanesinde firinci olarak bir sure calistim, calisma prensibi bizim Turkiye’de ki alisik oldugumuz duzenle ortusmuyor. Daha cok hazir gida ve endustriyel urunler kullaniliyor, bunu biraz yadirgadim sonra maalesef alistim. Daha sonraki isimde Avustralya ve Etihad Havayollarinin ucak ici yemeklerini hazirlayan bir catering firmasinda Helal yemekler yapilan bolumunden sorumluydum. Avustralya temizlik ve hijyen konusunda okullarda mufredat olacak derecede kapsamli ve denetimli, en ufak detayina kadar dusunulmus yiyecek icecek sektorunun guvenligi..Hizmet sektorunde maaslar genellikle saat olarak hesaplaniyor. Baslangic seviyesi bir asci yaklasik olarak 24 Aud (Avustralya Dolari) kazaniyor ve haftalik ortalama 37.5 saat calisiyor.Ogle yemeginiz calisma saatinden sayilmiyor ve size odeme yapilmiyor.Bunun yaninda olanaklar oldukca esnek, iyi bir asci yillik ortalama 70-80bin Aud kazaniyor. Haftasonu ve tatil gunleri muazzam ucretler kazanilabiliyor, ornek vermek gerekirse eger tatil gunu calisiyorsaniz ve 3. dereceden bir asciysaniz saat ucretiniz 55 dolardan basliyor ve duruma gore artiyorda.. Para kazanma kismi guzel ama harcama kismi icin ayni seyleri soylemek biraz guc olabilir, hizmet sektorunde calisan insanlarin yasadigi stresi dusunecek olursak bir cok asci sigara iciyor, ve Avusturalya sigaranin belki de dunya da en pahali oldugu ulke. Bir paket Marlboro 70 dolar civarinda!Hayat masraflarindan bahsetmek gerekirse; burda hayatiniz aylik planlamiyorsunuz, haftalik planliyorsunuz. Maasinizi haftalik aliyor, odemelerinizi haftalik yapiyorsunuz. Brisbane icin konusmak gerekirse, kiralar degisken ama ben size ornek olarak 2+1 apartman dairesi haftalik kirasi ve masraflarini belirtecegim; ortalama 350-400 dolar civarina, havuzlu bir site icersinde ev tutabilirsiniz. Ulasim biraz sikintili, mesafeler uzak, belediye otobusleri 3 Aud, tek binis ve eger mesafe uzunsa fiyat 8 Aud’a kadar cikabiliyor. Araba almak en mantiklisi, benzin ucuz, arabalar ucuz. Uber’de sehir ici ulasim icin uygun cunku arabanizi park etmek istiyorsaniz ciddi ciddi dusunmeniz gerekebilir.. bazi park yerleri 19 Aud’dan basliyor. Dunyanin en pahali park ucretleri Brisbane da olabilir.Aile olarak yasiyorsaniz 2+1 ev mantikli, tek basiniza yasayacaksaniz oda tutmak en uygunu 150-200 arasi cok donanimli evlerde oda tutabilir ve para biriktirebilirsiniz . Mesai saatleri az oldugundan oturu ek isler yapip ekstra gelir getirmekte mumkun.

Screen Shot 2017-05-13 at 3.32.48 PM

4. Yurt disina hangi yolla ciktiniz, is bulma ve vize sureciniz nasil isledi ?

Esimin doktora yapmasini gerekce gostererek vizeye basvurduk ve 5 yillik oturum vizesi aldik. Yukseklisans ve doktora icin Avustralya’ya geliyorsaniz sure kisitlamasi olmaksizin tam zamanli, sinirsiz calisma hakkiniz oluyor, aslinda en mantiklisi kalifiye gocmenlik yolunu takip ederek gelmek fakat o surec biraz uzun surdugunden biz tercih etmedik.  Vize sureci 15 gunden kisa oldu, is bulmak suan icin cok kolay gorunmuyor fakat asci olarak her zaman secenekler mevcut. Is bulmak icin Gumtree en hizli yol. Hizmet sektorunde calisacaksaniz. is bulmak icin diger bir secenekte CV nizi bastirip tek tek restoranlari gezmek. Illaki birisi size geri donus yapiyor. Ulke disindan basvuru yapiyorsaniz, seek‘da gecerli bir is bulma secenegini ustelik bu vesileyle sponsor vizesi’de bulabilirsiniz. Is ilani kafaniza yatarsa telefona sarilip is hakkinda bilgi alabilir ve aradiginiz kisiyle muhabbet edebilirsiniz. Burda isler boyle yuruyor, kriket macindan, rugby macindan bahsediyor insanlar birbirlerini arayip.Burada insanlar oldukca dost canlisi.

5. Suan calistiginiz ulke ile Turkiye’yi meslek kosullari acisindan kiyaslayabilir misiniz ?

Avustralya ile Turkiye’de ki mesleki kosullari karsilastirmak epey uzun bir liste yazmama sebep olacagi icin kisaca ; Calisma kosullari esnek, insanlarin size davranislari kabuledilebilir olcude, maaslar ve izinler tatmin edici olcude.

Streets-Beach-01

6. Suan yasadiginiz ulke ile Turkiye arasinda sosyal yasam farklari neler ?

Devlet parklarinda mangal yapmanizi, dus almanizi ve tuvalet ihtiyaclarinizi giderebileceginiz ucretsiz olanaklar sunmus. Bunun yaninda Brisbane’da devletin yapmis oldugu kocaman bir plaj mevcut ve ucretsiz. Turkiye’de ki 5 yildizli otelin havuzu ve plajini aratmayacak sekilde ve tum olanaklar dusunulmus. duslar ve tuvaletler tertemiz. Icme suyunu belirli bolgelerden siselerinize ucretsiz olarak dolduruyorsunuz, etinizi marketten alip mangallarda ucretsiz pisirip yiyorsunuz, sosyal yasami tam anlamiyla Avustralya da yasayabiliyorsunuz. Brisbane Sydney kadar hareketli degil, aile yasamina uygun sekilde sosyal yasam olanaklariniz daha cok.

7. Bulundugunuz ulkede ki mutfak kulturu ve yemekler hakkinda bizi biraz aydinlatir misiniz ?

Kultur Avustralya icin biraz bolunmus diyebiliriz ama genel kabul gormus bir BBQ gelenegi mevcut, fish and chips hemen hemen her yerde mevcut, bunun yaninda kebapcilarda var. Yemek yeme kulturu biraz degisik cunku yasayan insanlar cok uluslu. Mesela Hintlilerin yasadigi bir bolgede izgara restoran acarsaniz batmaniz sozkonusu olabilir 🙂 ..Kisaca tum ulkelerin mutfaklarindan ornekler bulmak mumkun.

Screen Shot 2017-05-13 at 3.33.26 PM

8. Vergiler, zorunlu masraflar ve genel anlamda hayat pahaliligi ile ilgili bizi aydinlatir misin?

Avusturalya pahali bir ulke cunku yeterli nufus yok, Avrupa’dan, Amerika’dan epeyce uzakta. Vergiler ise yillik kazanciniza gore degisiyor. Kazanciniz 45bin dolarin altindaysa verginin tamamini yil sonunda devletten geri alabiliyorsunuz. Vergi iadesi olanaklari cok genis kapsamli, zorunlu masraflar ise cok goreceli.. Market alisverisleri pahali ama yerel pazarlar ve marketlerin yerini biliyorsaniz bu bir sorun olmaktan cikiyor. Sebze meyve super marketlerde cok pahaliyken, yore pazarlarinda ve dukkanlarda cok ucuz olabiliyor.

9. Bulundugunuz ulkede ki saglik ve egitim kosullari nasil ?

Burda egitim kazanc kapisi olmus durumda diyebiliriz. Yurtdisindan gelen hemen hemen herkes bu yolla bu ulkeye giris yapiyor o nedenle egitim sektoru cok kapsamli. Saglik yonunden ayni seyleri soylemek isterdim ama ne yazikki cok iyi degil. Bir hastaliginiz oldugunda size bakacak olan ucretsiz doktor tam anlamiyla sizin istediginiz bilgiye sahip olamiyor, o yuzden ucretli hastanelere gitmek durumunda kalabiliyorsunuz.

10. Bulundugunuz sehirde toplu tasima ve gorulmesi gereken yerler hakkinda bilgi verebilir misin ?

Toplu tasima pahali, uber daha ekonomik diyebiliriz ozellikle mesafe kisaysa.. Gorulmesi gereken yerler ; Gold Coast ve Sunshine Coast, 250km capindaki kiyi seridi gorulmeye deger. Byron Bay ise hippilerin ve surf yapanlarin vazgecilmezi.. Brisbane kuzeyinde Sunshine coast populerlikten ziyade daha cok  karavanlarla kamp yapilan, dogasiyla cenneti andiran bir yer, hos neresi degil ki! Hava sartlari eger firtina degilse tabiki~

Screen Shot 2017-05-13 at 3.36.10 PM

11. Gelecekte kendinizi nerede goruyorsun ? Turkiye’ye donmek yada baska bir ulkeye gecis yapmak gibi planlariniz var mi ?

Gelecek icin burda kendi capinda ufak bi izgara restaurant acip sous vide boutiqe tarzi bir girisimde bulunabilirim, insanlar degisik tatlar tatmak icin 250-300km yol gidebiliyor bunlar cok normal burdaki insanlar icin. Suan icin ulke degistirmek gibi bir planimiz yok, Brisbane’den oldukca memnunuz.

12. Son olarak soylemek istedikleriniz, onerileriniz neler ?

Avustralya gezip gorulmesi, sonra yasanmak isteniyorsa yasanilmasi gereken bir yer.Oldukca sakin bir yasam var burada, Avrupa ve Turkiye gibi dusunulmemeli, bunaltici olabiliyor beklentiye gore ama bence sahane bir ulke. coluk cocuk buyutmek icin en ideal yer Yada 5-10 yil hirs yapip ciddi paralar kazanilip istenilen ulkeye gidilip daha farkli yasanabilir.

Umarim keyifle okumussunuzdur.

Iyi sanslar..